Dien-mat-troi-ap-mai-cho-trang-trai-Nong-nghiep-RumtechS

Đầu tư Điện Mặt Trời áp mái kết hợp Nông nghiệp sao khó bán điện?

Hiện nay nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh mô hình đầu tư Nông nghiệp kết hợp Điện Mặt Trời trên mái trang trại. Sau khi đầu tư, đưa trang trại điện mặt trời vào vận hành gặp khó khăn bán điện cho EVN. Nhiều trang trại hiện nay đã hoàn thành mà chưa được ký Hợp Đồng Mua Bán Điện.

Ngoài lý do vượt khả năng giải tỏa của lưới điện, nhiều dự án điện mặt trời (ĐMT) kết hợp với sản xuất nông nghiệp vẫn chưa được ngành điện lực ký hợp đồng mua bán điện với lý do chưa xác định đây là ĐMT áp mái hay ĐMT mặt đất.

Xem: VN chậm ứng dụng năng lượng tái tạo Điện mặt trời, Phong điện…tại sao?

Nông nghiệp kết hợp áp mái điện mặt trời

Sao điện mặt trời chưa cho lên lưới trong khi cả nước thiếu điện, cúp điện?

Chính Phủ đã quyết tâm khuyến khích phát triển Điện mặt trời qua các Quyết định số 11/2017/TTg, Quyết định số 13/2019/TTg, Nghị quyết 55-NQ/TW… Tuy nhiên hiện nay các dự án đầu tư Điện Mặt trời áp mái và nhà máy gặp khó trong khâu quyết định – Bán Điện?

Xem: Bức tranh năng lượng Việt Nam – Tài nguyên đã tới hạn, cạn kiệt?

Hệ thống hạ tầng truyền tải và phân phối điện quá tải với Điện Mặt Trời?

Nhiều nhà máy điện mặt trời được đầu tư hàng ngàn tỷ tập trung nhiều ở các tỉnh miền trung. Miền trung có đặc điểm dồi dào bức xạ và giờ nắng hàng năm rất cao. Việc đầu tư điện mặt trời thời gian gần đây thực sự làm quá tải hệ thống hạ tầng điện cục bộ. Việc cải tạo, nâng cấp hệ thống điện cần nhiều thời gian hơn, vốn, giải phóng mặt bằng… Do vậy, đầu tư hạ tầng truyền tải phân phối không bắt kịp tốc độ đầu tư.

Tốc độ phát triển điện mặt trời lớn hơn tốc độ xây dựng hệ thống điện

Việc đầu tư Điện mặt trời lại diễn ra rất nhanh. Một dự án khoảng 50MW kể từ khi thiết kế, đặt vật tư thiết bị, thi công mặt bằng và lắp đặt … thường khoảng 60 ngày. Như dự án Trung Nam Thuận Nam công suất 450MW thực hiện trong 102 ngày.

Nha may Dien Mat Troi Trung Nam Thuan Nam RumtechS-2
Nhà máy Điện Mặt trời Trung Nam Thuận Nam 450MW thi công trong 102 ngày

Năng lực ngành Điện lực bị giới hạn nhưng lại độc quyền nên việc triển khai hạ tầng cũng rất chậm. Lại thêm việc độc quyền mạng lưới nên việc kết nối mua bán điện đang là xin cho.

Điện mặt trời trang trại là áp mái hay nối lưới?

Ngoài lý do vượt khả năng giải tỏa của lưới điện, nhiều dự án điện mặt trời (ĐMT) kết hợp với sản xuất nông nghiệp vẫn chưa được ngành điện lực ký hợp đồng mua bán điện với lý do chưa xác định đây là ĐMT áp mái hay ĐMT mặt đất.

Theo Quyết định 11/2017/QĐ-TTg, cơ chế khuyến khích phát triển Điện Mặt Trời

Điều 3 giải thích và khái niệm về các loại hình điện mặt trời.

  • Dự án điện mặt trời trên mái nhà, gọi là dự án trên mái nhà là dự án điện mặt trời được lắp trên mái hoặc gắn với công trình xây dựng và đấu nối trực tiếp vào lưới điện của EVN.
  • Dự án điện mặt trời nối lưới là dự án điện mặt trời được đấu nối vào lưới điện QG/EVN. Hay dự án Nhà máy Điện Mặt Trời.

Cũng theo Điều 7 của quyết định này, đầu tư xây dựng dự án trên mái nhà phải đáp ứng yêu cầu sau:

  • Mái hoặc kết cấu công trình xây dựng được gắn tấm Pin Quang Điện phải chịu được tải trọng mái Pin;
  • Phải đảm bảo an toàn về Điện theo qui định;
  • Phải đảm bảo cảnh quan môi trường.

Theo Thông tư 16/2017/TT-BCT hướng dẫn đầu tư điện mặt trời áp mái

Điện mặt trời áp mái có công suất P<1MW

Chủ đầu tư đăng ký đấu nối với EVN tỉnh thông tin: Công suất dự kiến, thông số tấm Pin Quang Điện, Thông số Inverter. Để đảm bảo an toàn, Inverter phải có chức năng chống hòa lưới khi lưới không có điện.

Dự án điện mặt trời có công suất P>1MW

Chủ đầu tư phải thực hiện thêm thủ tục bổ sung qui hoạch phát triển điện mặt trời và qui hoạch phát triển điện lực. Ngoài ra, chủ đầu tư phải được cấp phép hoạt động điện lực.

Cả hai trường hợp EVN phối hợp lắp công tơ điện 2 chiều và ghi nhận sản lượng điện tiêu thụ và phát ra. Chi phí đầu tư công tơ do EVN tỉnh chịu. Giá mua bán điện mặt trời áp mái theo cơ chế giá bù trừ theo công tơ hai chiều.

Tóm lại, điện mặt trời áp mái khác điện mặt trời nối lưới:
  • Điện áp mái phải lắp Pin trên mái công trình hoặc kết cấu xây dựng chắc chắn, chịu được tổng tải trọng.
  • Công suất điện mặt trời áp mái có công suất <1MW thì thủ tục đơn giản và >1MW thì bổ sung Qui hoạch Điện Mặt Trời và Qui hoạch Điện lực và được cấp phép Hoạt động Điện Lực.
  • Điện mặt trời áp mái lắp công tơ hai chiều ghi nhận công suất mua và công suất bán.

Hiện trạng đầu tư hiện nay nông nghiệp áp mái điện mặt trời ra sao?

Để tận dụng không gian trang trại của dự án nông nghiệp công nghệ cao tại Ninh Thuận, Công ty TNHH MTV thương mại tổng hợp CAS đã đầu tư hệ thống ĐMT trên mái nhà với tổng công suất cả cụm dự án gần 3MW. Thay vì lắp mái tôn, chủ đầu tư dự án này lắp tấm pin trên khung đỡ làm mái nhà để cây trồng bên dưới vẫn có ánh sáng.

Nong nghiep Dien mat troi ap mai RumtechS
Giá khác biệt giữa Pin áp mái và nối lưới là do nhà nước muốn. Đầu tư chỉ cần giá tốt là làm!

Có điện mặt trời để bán, mà chưa được mua

Tuy nhiên, sau gần một năm đưa vào hoạt động, dự án này vẫn chưa được Tập đoàn Điện lực VN (EVN) ký hợp đồng mua bán điện, mà chỉ ghi nhận sản lượng phát lên lưới của EVN với lý do không lắp tấm pin mặt trời trên mái trong khi chưa có quy định về việc lắp tấm pin thay thế cho mái nhà. Số tiền từ ĐMT đã ghi nhận đến nay khoảng 15-16 tỉ đồng nhưng doanh nghiệp (DN) này vẫn chưa được nhận.

Xem: Đầu tư Điện Mặt Trời áp mái?

Thay mái tôn công trình bằng tấm Pin quang điện

“Việc thay mái tôn bằng tấm pin mặt trời vừa giảm sử dụng vật liệu xây dựng ảnh hưởng môi trường vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp chứ không phải làm mái thấp, lắp thêm tấm lợp để được thanh toán tiền điện” – bà Nguyễn Phạm Cẩm Tú, giám đốc Công ty CAS, nói. Đồng thời cho biết nếu lắp thêm tôn chống nóng lên mái trước khi lắp các tấm pin năng lượng sẽ che mất ánh sáng và làm tăng nhiệt độ bên dưới, ảnh hưởng đến cây trồng.

Ông L. – tổng giám đốc một DN – cho biết đã đầu tư một số dự án nông nghiệp kết hợp với ĐMT trên mái nhà tại khu vực Tây Nguyên, nhưng đến nay vẫn chưa thể ký hợp đồng mua bán điện với EVN do chưa có tiêu chuẩn phân biệt đâu là dự án ĐMT mái nhà (với giá bán điện hiện nay là 1.943 đồng/kWh) và đâu là ĐMT mặt đất (giá 1.644 đồng/kWh).

Tương tự, ông Nguyễn Văn Tiến (chủ trang trại nông nghiệp hữu cơ Tân Tiến, Bình Thuận) cũng cho biết đã đầu tư 12 dự án ĐMT, đưa vào vận hành từ năm 2019 nhưng đến nay chỉ có 2 dự án được ký hợp đồng với EVN. 10 dự án còn lại mới chỉ được gắn đồng hồ và ghi nhận sản lượng lên lưới do EVN chưa xác định được đây là dự án ĐMT áp mái hay ĐMT mặt đất.

Trang trại nông nghiệp kết hợp áp mái điện mặt trời khó bán điện

Ông Trần Anh Đông – giám đốc Công ty TNHH Giải pháp điều khiển và tự động hóa (nhà đầu tư ĐMT) – cho biết việc yêu cầu các dự án ĐMT kết hợp với nông nghiệp phải lắp đặt tấm pin mặt trời trên mái tôn là yêu cầu “phản khoa học”.

“DN làm nông nghiệp hữu cơ muốn tận dụng ánh sáng nên chỉ lắp tấm pin mặt trời mà không lắp đặt thêm mái tôn để tiết kiệm chi phí, bảo đảm tuổi thọ của tấm pin. Trong khi đó, để “hợp thức”, một số DN bắn mái tôn lên là có thể ký hợp đồng dù công trình xây dựng đơn giản hơn” – ông Đông nói.

Doanh nghiệp phát triển điện mặt trời áp mái để hưởng giá cao là chính đáng

Tuy vậy, giám đốc một DN đầu tư ĐMT thừa nhận đang có tình trạng nhiều DN chạy đua xây dựng ĐMT kết hợp với nông nghiệp để hưởng giá ưu đãi. Chưa kể một số DN còn xây dựng cụm dự án với tổng công suất lên đến 4 – 5MW để né quy định không làm thủ tục bổ sung quy hoạch với các dự án có công suất dưới 1MW. “Chính sách vẫn chưa rõ ràng, thiếu nhất quán nên cả ngành điện lẫn các DN đều lúng túng” – vị này khẳng định.

Trao đổi với chúng tôi, ông Võ Quang Lâm – phó tổng giám đốc EVN – cho biết ngành điện vẫn chưa thể ký hợp đồng và thanh toán tiền điện cho trang trại Tân Tiến và Công ty Cas do chưa xác định được giá mua điện từ hệ thống này là ĐMT mái nhà hay ĐMT mặt đất theo quyết định số 13. Nhiều hệ thống ĐMT theo hình thức trang trại nông nghiệp tương tự cũng bị vướng về vấn đề này.

Có cần rạch ròi giữa điện mặt trời áp mái hay nhà máy điện mặt trời?

“EVN đã đề nghị Bộ Công thương sớm hướng dẫn các tiêu chí để phân biệt giữa hệ thống ĐMT mái nhà và ĐMT mặt đất” – ông Lâm cho biết. Trong văn bản gửi Bộ Công thương vào ngày 10-8, EVN tiếp tục đề nghị bộ này có văn bản hướng dẫn nhằm gỡ rối đối với các dự án ĐMT mái nhà theo hình thức trang trại nông nghiệp.

Theo chúng tôi nhận định về tình hình đầu tư điện mặt trời hiện nay là cần thiết. Giá mua bán điện mặt trời khác biệt là do nhà nước qui định ban hành. Nhà đầu tư, người dân chỉ cần quan tâm cái gì có lợi ích chính đáng là đúng đắn. Việc EVN không ký hợp đồng mua bán điện vì cho rằng trang trại nông nghiệp lách luật để hưởng lợi là nói bậy. Bản chất điện mặt trời là như nhau cũng từ 1 loại tấm Pin tạo ra. Giá khác là do nhà nước muốn tận dụng mái để không để sản xuất điện phục vụ dân sinh. Khuyến khích phát triển điện năng lượng mặt trời để cả nhà nước và tư nhân hưởng lợi.

Cần tư nhân hóa Ngành Điện và phát triển hệ thống điện để cạnh tranh?

Việc quan trọng hiện nay cần làm là làm sao tận dụng được nguồn lực trong dân giải quyết bài toán thiếu điện để phục vụ đời sống. Tiếp theo là người dân được nâng cao đời sống và dùng điện giá hợp lý. Việc tư nhân hóa ngành điện giúp nhà nước giảm chi phí đầu tư; Và quản lý sẽ hiệu quả hơn là tạo thêm sự cồng kềnh của bộ máy vừa quản lý; Vừa kinh doanh; Lại vừa kiểm soát không cho tư nhân tự do phát triển.

Tấm Pin lắp trên mái gì, khung gì, hay chẳng cần khung hay mái để tạo ra điện chỉ cần có nắng. Do vậy, người dân sao lại bị cho là lách luật để hưởng giá cao? Giá cao cho điện mặt trời áp mái, giá thấp hơn cho nhà máy điện mặt trời là do nhà nước định ra. Giống như giá bán của EVN, giá dân dùng điện, cũng chỉ là 1 loại sản phẩm Điện, sao lại nhiều giá chênh lệch?

Theo thị trường, mặt hàng hay sản phẩm gì dùng nhiều thì phải khuyến mãi, giảm giá… để khuyến khích người mua nhiều, dùng nhiều. Điện thì nghịch lý này./.

Ban chuyên vấn Điện Mặt Trời RumtechS.

Leave a Comment

Your email address will not be published.