Nhà máy Điện Mặt Trời Trung Nam Thuận Nam RumtechS

Những vấn đề thuận lợi và khó khăn khi đầu tư Điện Mặt Trời tại VN

CP-BCT đã phê duyệt bổ sung Quy Hoạch Điện VII-6 với 15.000MWp công suất các dự án Điện Mặt Trời. Với sự hấp dẫn của Cơ Chế Giá Mua Điện Mặt Trời FIT1, FiT2… Những ưu đãi đầu tư; Tiềm năng bức xạ nắng tốt; Chi phí nhiên liệu đầu vào bằng 0; Thời gian thi công lắp đặt nhanh. Tuy nhiên, việc đầu tư cũng gặp không ít khó khăn do chính sách, qui định pháp lý, truyền tải giải tỏa công suất, liên quan chồng chất nhiều cơ quan bộ ngành… Và nhập khẩu thiết bị đầu vào phụ thuộc thị trường Trung Quốc.

Nhu cầu Điện Mặt Trời, Điện gió – Điện tái tạo đang là xu hướng

Điện Gió và Điện mặt trời có thể cung cấp nguồn điện dồi dào cho các nước Mê Kông. Đồng thời tránh được phát triển đập thủy điện làm ngăn trở dòng chảy và hủy hoại dòng sông Mekong hùng vĩ; Đây cũng là nguồn sống cho cư dân hạ nguồn cần nước tưới tiêu nông nghiệp…

Tiềm năng năng lượng tái tạo có thể được hiện thực hóa nhanh đến thế nào. Công suất điện mặt trời của Việt Nam năm 2018 chỉ 134 MW nhưng đã tăng gấp 40 lần lên 5.500 MW vào cuối 2019.

Đầu tư Điện Mặt trời cẩn thận RumtechS
Nhà máy Điện Mặt Trời – Xuân Thiện Easup 600MW~830MWp

Đầu tư vào năng lượng mặt trời tăng nhanh ở Campuchia, một phần để ứng phó với tình trạng thiếu điện; Do hạn hán ảnh hưởng tới thủy điện – càng tô đậm thêm ưu thế của năng lượng mặt trời. Các công trình điện mặt trời có thể phát triển nhanh chóng nhằm bù đắp tình trạng thiếu hụt điện trong khi thủy điện Mê Kông cần nhiều năm mới xây dựng xong và có nguy cơ không thể phát điện khi hạn hán.

Điện Mặt Trời phát triển bùng nổ đang góp phần giảm áp lực về nguồn cung cấp điện. Những cũng gặp nhiều vấn đề liên quan đến giá điện. Tại sao giá điện mặt trời mà BCT đang dự thảo lại chia thành 4 vùng; Vấn đề giải tỏa công suất phát điện mặt trời; Giải quyết những vấn đề rác thải tấm Pin Quang Điện sau thời gian sử dụng…

Vấn đề giải tỏa công suất nguồn điện mặt trời và hạ tầng truyền tải Điện

Với đặc điểm khí hậu phù hợp, các dự án điện mặt trời, điện gió hiện nay tập trung chủ yếu ở miền Nam, Nam Trung bộ. Đây là khu vực có tỷ trọng phụ tải chiếm khoảng 50% so với toàn quốc. Vì vậy, với việc đưa vào vận hành các dự án năng lượng tái tạo, phần nào sẽ giảm bớt sự thiếu hụt về năng lượng tại miền Nam. Qua đó, tăng cường an ninh cung ứng điện và giảm căng thẳng trong vận hành hệ thống điện.

Tốc độ xây dựng Nhà máy Điện Mặt Trời và Hạ tầng truyền tải

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đức Ninh, PGĐ TT Điều độ Hệ thống điện quốc gia (A0), tính đến ngày 17/5, EVN đã đóng điện 27 nhà máy điện mặt trời; Với tổng công suất khoảng 1.500MW, bao gồm: 9 nhà máy ở phía Nam, 17 nhà máy miền Trung và 1 nhà máy miền Bắc. Trong tháng 5 – 6, sẽ có 48 nhà máy nữa tiếp tục hòa lưới điện quốc gia và tính trung bình mỗi tuần sẽ phải đóng điện khoảng 10 nhà máy. Đây sẽ là một khối lượng công việc rất lớn.

Điều độ Lưới điện hoạt động áp lựcđể đóng điện COD nhà máy Điện Mặt Trời

“Để giảm thời gian, quy trình làm việc, A0 đã sử dụng liên lạc trực tuyến (online), số hóa các văn bản, lập các web phục vụ đàm phán. Có khoảng 300 nhóm (group), xử lý 5.000 – 6.000 tin nhắn từ 6 giờ sáng đến 12 giờ đêm để thực hiện lắp đặt, hòa lưới; Trung tâm A0 phải thực hiện 3 ca, 5 kíp, không ngày nghỉ để đáp ứng yêu cầu đóng điện. Có những ngày A0 phải hòa lưới 2-3 nhà máy điện mặt trời”, ông Ninh cho biết.

Ông Nguyễn Đức Ninh cũng cho hay, các nhà máy điện mặt trời tăng nhanh như vậy đặt ra áp lực lớn cho EVN trong việc xây dựng lưới điện; Hòa lưới các nhà máy tập trung ở các tỉnh thành trong thời gian ngắn. Công suất lớn như vậy, nhưng khả năng giải tỏa công suất Điện Mặt Trời còn rất thấp. Mỗi dự án điện mặt trời chỉ mất 1-2 năm để triển khai, nhưng lưới truyền tải để đáp ứng được sẽ phải xây dựng từ 3-4 năm. Tức tốc độ xây dựng Nhà máy Điện Mặt Trời nhanh hơn 2 lần so với lưới truyền tải Điện.

Hệ thống thiết bị truyền tải vận hành vượt định mức

Với hiện trạng đầy và quá tải như vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, hệ thống điện sẽ rất dễ gặp phải các vấn đề về đường dây; Máy biến áp liên tục bị vi phạm giới hạn vận hành; Điều này gây bất ổn hệ thống và nguy hiểm cho thiết bị. Cũng như nguy cơ rã lưới điệu quốc gia.

Theo ông Mai Duy Thiện, đại diện Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, công suất nguồn năng lượng tái tạo thay đổi theo thời tiết; Công suất phát điện mặt trời giao động từ 60-80% trong khoảng thời gian chỉ 5-10 phút và xảy ra ngẫu nhiên tại cùng một khu vực dự án. Vì vậy, hệ thống điện luôn phải vận hành duy trì cân bằng công suất giữa nguồn và truyền tải.

Vận hành hệ thống khó khăn hơn khi Điện Mặt Trời giao động lớn

Báo cáo của EVN cho hay, với 3.000 MW công suất lắp đặt của các nhà máy điện mặt trời mà sai số với 20%; Nguồn dự phòng sẽ phải chuẩn bị là 600 MW, tương đương với một nhà máy điện than lớn để duy trì tần số, điện áp tương ứng. Điều này được dự báo sẽ gây khó khăn và tăng chi phí trong vận hành của Tập đoàn.

Tại cuộc họp mới đây của EVN về đảm bảo cung ứng điện. Để đảm bảo các dự án điện mặt trời đi vào vận hành hiệu quả, ông Ngô Sơn Hải, P.TGĐ EVN cho hay, về lưới điện, EVN sẽ chủ động bổ sung quy hoạch, xây dựng lưới giải tỏa cho các dự án điện mặt trời. Với đường dây, chỗ nào đã có quy hoạch, EVN sẽ khẩn trương đẩy nhanh tiến độ đưa đường dây đó vào vận hành, giải tỏa càng nhiều càng tốt cho hệ thống điện.

Có lẽ, vấn đề truyền tải là khó khăn nhất hiện nay để giải tỏa công suất các Nhà máy Điện Mặt Trời.

Cách xử lý nguồn rác thải Pin Quang Điện sau thời gian sử dụng

Mỗi tấm pin Điện mặt trời ngoài việc gặp khó trong kết nối với hệ thống điện quốc gia. Nhiều chuyên gia cũng lo ngại về việc xử lý nguồn thải từ các tấm pin này như thế nào sau khi các dự án hết hạn sử dụng.

Theo PGS. TS. Phạm Hoàng Lương, những tấm pin này nhìn qua sẽ thấy sản xuất năng lượng sạch. Vì không sử dụng nguồn nhiên liệu đầu vào truyền thống như: than, dầu, khí và không có phát thải ra môi trường. Nhưng để sản xuất ra được những tấm pin ấy, phải cần nhiều nguồn nguyên vật liệu. Trong quá trình sản xuất nguyên vật liệu đó sẽ tác động đến môi trường.

Silicon Bán dẫn P-N là thành phần chính và chủ yêu tạo ra tấm Pin Điện Mặt Trời

Việc tạo ra tấm Pin Quang Điện cần vật liệu và chế tạo tác động đến môi trường và tài nguyên; Điều này giống như việc tao ra vật liệu để xây dựng nhà máy Thủy Điện, Nhiệt Điện và nhà máy khác; Hoặc nhà máy sản xuất linh kiện bán dẫn, thiết bị Điện tử và công nghiệp máy tính. Silicon là thành phấn chính và chủ yếu tạo ra tấm Pin Quang Điện. Do vậy, công nghiệp Điện Mặt Trời sẽ tạo ra thêm lượng rác Điện tử Bán dẫn Silicon.

Đó là chưa kể đến việc xử lý sau khi thu hồi các tấm pin năng lượng mặt trời hết thời gian sử dụng. Do đó, chúng ta đặc biệt quan tâm nghiên cứu kinh nghiệm từ các công trình nghiên cứu trên thế giới về vấn đề này.

Pin Quang Điện là có thể tái chế, sử dụng lại trong tương lai?

Theo TS. Nguyễn Văn Khải, điện mặt trời hiện các nước đều đặt ra vấn đề giải quyết môi trường sau khi các dự án hết hạn sử dụng.

“Đừng quá lo về việc dùng pin mặt trời là độc hại và không thể tái chế. Chúng ta hoàn toàn có thể tái chế nhưng là do chưa chủ động làm hoặc không có khả năng. Chúng ta sẽ làm được khi có các nghiên cứu đầy đủ…”, TS. Nguyễn Văn Khải nói.

Theo ông Trần Viết Ngãi, thời gian sử dụng các tấm pin năng lượng mặt trời là khá dài khoảng 20-25 năm. Do đó, thời gian tới, cần phát triển công nghệ cho khả năng xử lý hiệu quả. Thậm chí có thể tái sử dụng những tấm pin mặt trời khi hết hạn. Nhưng trước mắt, phải tính tới việc bảo trì, bảo dưỡng để nâng cao tuổi thọ Pin Quang Điện PV hiện hữu.

“Khi thay mới những pin cũ sẽ được tái tạo sản xuất ra những tấm pin mới và có thể yên tâm về công nghệ pin mặt trời ngày nay”, ông Ngãi nói.

Khai thác tối ưu vòng đời của các tấm Pin Quang Điện bằng chiến lược Bảo dưỡng RcM?

Đại diện doanh nghiệp điện mặt trời, ông Diệp Bảo Cánh, điện mặt trời nếu xử lý tốt sẽ không đáng lo ngại. “ Pin này đều có thể tái chế từ silicon, kính, nhôm, nhựa cao cấp… Vấn đề là các doanh nghiệp phải có nguồn kinh phí dự trữ để tái chế, không để hình thành bãi thải khổng lồ, tạo gánh nặng cho xã hội”, ông Cánh khẳng định.

Hiện nay, ở những vùng tiềm năng như Bình Thuận, Ninh Thuận…, đầu tư điện mặt trời đã lên đến hàng nghìn MW công suất. Vì vậy, không chỉ quy hoạch đầu tư như thế nào; Mà còn đấu nối và vận hành các nhà máy này ra sao để đảm bảo cấp điện an toàn, liên tục và tin cậy vẫn cần nghiên cứu có khoa học.

Theo ông Nguyễn Văn Lực, đối với những vùng đầu tư hàng nghìn MW công suất các nhà máy điện mặt trời thì phải xây trạm biến áp 500kV; Đồng thời, việc tính toán phát triển, điều chỉnh quy hoạch để lưới điện có thể kết nối với các nguồn lớn này không hề đơn giản và cần có thời gian.

Bên cạnh đó, rác thải từ tấm pin mặt trời sau khi hết tuổi thọ sẽ xử lý thế nào cần có nghiên cứu cụ thể. Các chi phí đó có trách nhiệm của nhà đầu tư với việc xử lý hay không ? Cùng đó, việc tháo dỡ, xử lý sau dự án vẫn cần phải có những phân tích, đánh giá cụ thể hơn… Đây là những vấn đề đang được đặt ra đối với các nhà đầu tư khi triển khai các dự án điện mặt trời.

Giá mua điện mặt trời chưa có cơ chế thống nhất và nhất quán

Liên quan đến dự thảo khung giá điện mặt trời năm 2019 do BCT xây dựng để trình Chính phủ tới đây, đại diện Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo – Bộ Công Thương đã có ý kiến về vấn đề này.

Giá mua điện phu thuộc vào vùng bức xạ liệu có phù hợp với bản chất Điện?

Theo Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, dự thảo này phân chia làm 4 vùng bức xạ, với các mức giá bán lên lưới khác nhau. Đối với các địa phương có chỉ số bức xạ thấp, các dự án điện mặt trời ở khu vực này sẽ được bán điện lên lưới với giá cao hơn so với các dự án điện mặt trời xây dựng ở những tỉnh có chỉ số bức xạ cao.

Cụ thể, dự án điện mặt trời có mức thu mua vùng 1 từ 2.159 – 2.486 đồng/kWh, tương ứng 9,44 – 10,87 cent/kWh; vùng 2 là 1.857 đồng/kWh, tương ứng 8,13 cent/kWh; vùng 3 giảm xuống 1.644 đồng/kWh; vùng 4 từ 1.566 – 1.803 đồng/kWh (tương đương 6,85 – 7,89 cent/kWh).

Trong đó, vùng 1 Điện Mặt Trời gồm 28 tỉnh bắt đầu từ Hà Giang đến Quảng Bình sẽ áp dụng biểu giá mua điện mặt trời cao nhất. Vùng có giá bán điện thấp nhất là vùng 4, bao gồm các tỉnh Phú Yên, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Việc phân chia vùng như vậy nhằm đảm bảo tính công bằng trong đầu tư.

Hiệu quả đầu tư như nhau mới là quy luật của thị trường?

Theo Cục ĐL-NLTT, cùng một mặt bằng giá thiết bị, suất đầu tư thì hiệu quả đầu tư giữa các vùng phải đảm bảo tương đương nhau nhằm khuyến khích các nhà đầu tư dự án.

Thêm vào đó, phân chia vùng như vậy sẽ tránh việc các nhà đầu tư tập trung dự án vào vùng có cường độ bức xạ cao, hiệu quả dự án cao. Như Bình Thuận, Ninh Thuận… gây quá tải hệ thống điện cho khu vực đó cũng như áp lực về diện tích lắp đặt…

Đối với 4 loại hình công nghệ điện mặt trời có mức giá khác nhau gồm điện mặt trời nổi, điện mặt trời mặt đất, điện mặt trời tích hợp hệ thống lưu trữ, điện mặt trời mái nhà, cũng được đại diện Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo lý giải.

Lý do phân chia liên quan đến chi phí đầu tư các dự án. Ví dụ giá điện mặt trời mặt đất, chi phí đầu tư ít nhất, bởi ít tốn kém nhiều về hệ thống giá đỡ, kết nối so với điện mặt trời trên mặt nước hay các mái nhà. Do vậy, giá loại hình lắp đặt này là thấp nhất.

Đại diện Cục Điện lực-Năn lượng cho hay, hiện mới chỉ là dự thảo khung giá điện mặt trời năm 2019 đang lấy ý kiến để trình Chính phủ. Dự thảo này cũng đã được sự tư vấn của các chuyên gia, tổ chức từ nước ngoài, nhằm giảm áp lực đầu tư tại một vùng nhất định…

Con đường phát triển bền vững – Điện tái tạo là giải pháp hiệu quả?

Vậy bước đi nào sẽ đưa Đông Nam Á đi trên con đường bền vững; Hướng tới dòng Mê Kông khỏe mạnh nhưng vẫn dồi dào năng lượng có mức độ carbon thấp?

Thứ nhất, như Thái Lan đã thực hiện, các quốc gia lưu vực Mê Kông nên cập nhật quy hoạch điện, cân nhắc kỹ lưỡng về lợi thế của điện mặt trời và điện gió so với thủy điện, nhất là chi phí thấp và giảm được xung đột với các cộng đồng và hệ sinh thái.

Thứ hai, chính sách ở nhiều nước cần được cập nhật để phản ánh được cuộc cách mạng tái tạo. Nghiên cứu gần đây về hệ thống điện của khu vực cho thấy hợp tác, minh bạch và chia sẻ dữ liệu sẽ tăng độ linh hoạt của lưới điện, cho phép điện gió và điện mặt trời chiếm tỷ lệ lớn hơn.

An ninh Năng lượng, Biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế bền vững Carbon thấp, Sức khỏe biến đổi khí hậu toàn cầu như Đại dịch COVIS… Vậy vì sao Đông Nam Á và các nước ngần ngại tham gia cuộc cách mạng Công nghiệp Tái tạo?

Tổng hợp – Ban chuyên vấn Điện Mặt Trời RumtechS

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *